Corona dwingt ons allen tot verandering. Verandering in hoe we ons dagelijks leven vorm geven en leiden. Maar ook verandering in hoe we ons werk anders moeten aanpakken. Niemand had vooraf een ontwerp klaar. Iedereen voelt ook aan dat wachten tot iemand met een helder ontwerp komt weinig zoden aan de dijk brengt.

Er komt namelijk niets. Enkel eerste actie zal tot aanpassing en verandering leiden. We zijn dan ook allemaal aan het experimenteren geslagen. Die experimenten hebben eenzelfde verloop. We zetten een eerste stapje in het onbekende. Dan reflecteren we over wat we eruit geleerd hebben en wat  wel of niet werkt, alvorens een nieuw experiment op te zetten. De succesvolle aspecten worden onderweg mee geïntegreerd en worden geleidelijk nieuwe gewoonten. Zo doet iedereen in snel tempo nieuwe kennis en vaardigheden op die niet enkel vandaag, maar ook op lange termijn waardevol zullen zijn. Er is geen duidelijke bestemming geformuleerd en de bestemming doet er ook niet zo toe. Het gaat hem om de weg en wat we onderweg geleerd hebben. En door verder onderweg te gaan worden nieuwe gewoonten aangeleerd en eigen gemaakt.

‘De bestemming doet er niet zo toe. Het gaat hem om de weg en wat we onderweg geleerd hebben.’

Eerst doen, dan denken

In veranderkunde noemen we dit de Compostellabenadering. Het draait niet om de bestemming, maar om wat er onderweg naar Compostella gebeurt en wat je onderweg leert. Hoe je aan de wandeling begint weet je. Hoe je eruit komt als mens na de wandeling is vooraf niet te voorspellen. Dat het echter anders zal zijn, staat vast. Voor wie de tocht naar Compostella al eens heeft ondernomen, is de waarde van deze benadering helder in hoofd en lichaam. Niet iedereen heeft de tocht naar Compostella ondernomen, slechts een minderheid van ons stapt ook werkelijk naar Compostella. Maar iedereen ondervindt nu de waarde van deze benadering dankzij Corona. Het lijkt ons dan ook wijs om vanaf nu over de Coronabenadering te spreken. Daar hebben we allemaal ervaring mee, in hoofd en lichaam.

Ginkgo Consulting - Met Corona naar Compostella

Tijdens veranderingstrajecten in organisaties is deze benadering vooral van belang op momenten waarop het effect van interventies niet te voorspellen is. Net als in deze Coronatijden. We proberen nieuwe dingen uit, zonder dat we vooraf kunnen voorspellen waar het ons toe zal leiden of wat het precies zal opleveren. Maar we zijn er wel van overtuigd dat onze acties effect zullen hebben. Daarom komen we eerst in actie en vervolgens bouwen we reflectie in over wat we eruit leren om verder op de weg mee te nemen.

Organisatieverandering bestaat altijd uit diverse stappen en stadia. Van sommige kan je hun effect of gevolg inschatten, van andere kan je dat helemaal niet. Voor de stappen waarvan de effecten voorspelbaar zijn, hanteren we klassiek de architectenbenadering. Deze benadering typeert zich door vooraf eerst goed na te denken over het resultaat dat we willen bereiken en over de weg ernaartoe. Vervolgens worden de stapjes mooi gepland en gecoördineerd. Omgekeerd aan de Coronabenadering dus: eerst denken en dan pas in actie komen. Dat doen we bij technische uitdagingen, zoals het bouwen van een huis of een brug. We zetten eerst, als architect, alles tot in detail op plan en stellen vervolgens de aannemers aan het werk die de bouw coördineren tot wat eerst op papier stond in realiteit is gebouwd.

Wanneer je in je organisatie verandering wilt teweegbrengen, moet je dus telkens gericht switchen tussen de architectenbenadering en de Coronabenadering. Hoe diepgaander de verandering, hoe meer interventies met een Coronaverloop zich zullen opdringen. Slechts weinig organisaties zijn vertrouwd met die benadering. Ze blijven steken in de klassieke architecten- of projectmanagementaanpak, met als gevolg dat diepgaandere verandertrajecten stokken. De voorbije weken heeft iedereen gedwongen ervaring opgedaan met de Coronabenadering. Organisaties gaan na deze crisis dus andere medewerkers terugkrijgen. Ze zullen als mens veranderd zijn. Nieuwe succesvolle gewoonten zullen behouden blijven terwijl sommige vastgeroeste patronen voorgoed doorbroken zijn.

Het leerproces Corona

We zullen allemaal ook een vorm van procesleren hebben overgehouden aan deze periode. We hebben geleerd hoe een Coronaleerproces eruitziet. We herkennen de onzekerheid die de onvoorspelbaarheid met zich meebrengt, maar hebben vertrouwen in onszelf en in elkaar. We geloven dat door het proces van actie en reflectie te blijven herhalen, we ons succesvol zullen leren aanpassen. Kurt Lewin noemde midden jaren ‘50 van de vorige eeuw reeds action learning.

Laat ons dan ook van dit moment gebruik maken om verandertrajecten meer geïntegreerd  aan te pakken. Door de troeven van de architectenbenadering te behouden, maar er de sterktes van de Coronabenadering aan toe te voegen.